Met de auto naar de film
De geschiedenis en bijna ondergang van de Amerikaanse Drive-In theatres.
Drive-inbioscopen beleefden hun hoogtepunt aan het eind van de jaren vijftig. Er waren toen meer dan 4.000 drive-ins verspreid over de Verenigde Staten. Hoewel de eerste al in de jaren dertig ontstonden en ze zelfs tegenwoordig nog bestaan — er worden zelfs nog nieuwe gebouwd — associeert vrijwel iedereen ze met de typische jaren-vijftigcultuur.
De allereerste drive-in opende in juni 1933 in Camden, New Jersey. Deze bood plaats aan 400 auto’s en had een scherm van 10 bij 12 meter. Het geluid werd verzorgd via drie RCA-luidsprekers met zogenoemd directional sound. Omdat het de eerste was, werd hij simpelweg Drive-In Theatre genoemd. De bouw kostte destijds $30.000. De toegangsprijs bedroeg 25 cent per auto, plus 25 cent per persoon. De eerste film die er werd vertoond was de Britse komedie Wives Beware.
De jaren dertig waren een moeilijke tijd voor de Amerikanen, die zwaar werden getroffen door de economische crisis. Films boden een manier om even aan de werkelijkheid te ontsnappen. Ze gaven mensen uit alle lagen van de bevolking hoop op een betere toekomst — een toekomst die een stuk rooskleuriger leek dan de harde realiteit buiten de muren van de bioscoop.
Richard Hollingshead was verkoopmanager van auto-onderhoudsproducten in het chemiebedrijf van zijn vader, Whiz Auto Products. Ze fabriceerden chemische middelen zoals poetsmiddelen, smeermiddelen, motor-cleaners, remvloeistof en onderhoudsproducten.Hij wilde graag iets uitvinden dat zijn twee passies — auto’s en films — kon combineren. Volgens de overlevering kwam hij op het idee omdat zijn corpulente moeder niet comfortabel in een gewone bioscoopstoel paste.
In 1932 voerde Hollingshead testen voor een openluchttheater uit op zijn oprijlaan aan 212 Thomas Avenue in Camden. Nadat hij een scherm aan bomen in zijn achtertuin had genageld, plaatste hij een Kodak-projector uit 1928 op de motorkap van zijn auto en zette hij een radio achter het scherm, waarbij hij verschillende geluidsniveaus testte met zijn autoramen open en dicht. Door blokken onder voertuigen op de oprijlaan te leggen, kon hij de grootte en de onderlinge afstand van verhogingen bepalen, zodat alle auto's een vrij zicht op het scherm hadden. Zo werd ook voorkomen dat bezoekers last hadden van nieuw aankomende auto’s of van mensen die eerder vertrokken. Hij gebruikte zelfs zijn sprinklersysteem om te testen welke problemen slecht weer zou kunnen veroorzaken.
Op 16 mei 1933 kreeg hij patent op zijn in 1932 aangevraagde uitvinding (patent #1909537). Een maand later opende hij de eerste drive-in van Amerika aan Crescent Boulevard in Camden, New Jersey. Op de afbeelding elders op deze pagina is te zien hoe dit systeem werkte.
In 1934 opende Wilson Shankweiler zijn drive-in in Orefield, Pennsylvania. Deze drive-in bestaat in 2026 nog steeds en geldt als de oudste nog werkende drive-in bioscoop ter wereld. Tegen het einde van de jaren dertig hadden nog eens 17 van deze indrukwekkende complexen hun deuren geopend. Zij moesten allemaal royalty’s betalen aan Richard, aangezien zijn patent nog 17 jaar geldig was. Richard verkocht zijn theater in 1936, maar behield een belang van 30% in Park-In Inc. De jaren daarna waren lastig. Er ontstonden talloze juridische conflicten over schending van zijn octrooi, omdat velen wilden profiteren van het succes van het concept. Veel nieuwe drive-ins stopten simpelweg met het betalen van royalty’s. Door deze problemen en na heroverweging van de vraag of Hollingsheads concept wel echt als een originele uitvinding kon worden beschouwd, werd het patent in 1949 door de staat Delaware vernietigd.


Camden, NJ, de eerste Drive In bioscoop van Amerika




In 1934 was Pico Amerika's 4e en California's eerste drive-in bioscoop. In die tijd ging je blijkbaar niet naar de film maar naar een 'talking picture'. In 1935 adverteerde Pico met de nieuwe 'Sound Sensation' dat het geluid via de radiateur naar je auto bracht. Daarvoor werd het geluid gebracht via een grote speaker op een toren. Hierdoor waren beeld en geluid vaak out of sync. Op de afbeelding zie je de klanten binnenstromen voor een avondje film in september 1934. Op de foto's hieronder zie je het 'Sound Sensation' systeem in actie. De speakers waren bevestigd aan een rail en konden zo makkelijk gepositioneerd worden. De afbeeldingen tonen Pacific Drive in L.A. in 1938. Het zou nog 3 jaar duren voordat RCA Victor de eerste speaker voor in de auto zou introduceren. In 1942 waren er al bijna 100 drive-ins in Amerika.


Drive in 1938 Pacific Drive LA

In 2012 vierde Google het 79 jarig bestaan van de drive-in met een doodle incl. een filmpje van 30 seconden.
Een flyer van de Miami Drive-In uit 1938. Sommige flyers gaven nog wat extra informatie. Dit was vooral om het gemak te benadrukken. ‘Ieder type kleding is goed voor het Drive-In Theatre, je kunt roken, praten en relaxen in je eigen auto zonder de buren te storen.’
Toch begon het concept pas echt aan te slaan toen de speakers voor in de auto verschenen en de geluidskwaliteit verbeterde. In combinatie met de groei van het autobezit, de suburbanisatie en de babyboom nam het aantal drive-ins snel toe: van 820 in 1948 tot uiteindelijk 4.063 drive-inbioscopen op het hoogtepunt.
Tijdens de babyboom van de late jaren 40 en begin jaren 50 ontdekten veel jonge gezinnen de drive-ins. Het was in de jaren 50 echt een familieaangelegenheid. Men kon de kinderen en baby’s meenemen en je mocht er roken. Het was een stuk flexibeler dan een echte bioscoop. Veel drive-ins voegden speeltuintjes toe. Ook de horecagelegenheden op de terreinen droegen bij aan de positieve ervaringen van jonge gezinnen. Zij waren zeker goed in staat de honderden klanten te voorzien van eten en drinken gedurende de pauzes. Er werden in de pauzes tekenfilms gedraaid en er was een klok die aftelde tot het moment dat de film weer verder ging. Gedurende de jaren kwamen er karretjes waarmee langs de auto’s kon worden gegaan voor de verkoop van eten en drinken. Ook kwamen er kachels voor in de auto.
In 1948 kwam er een nieuw concept bij, bedacht door Ed Brown, piloot. Hij opende het ‘Drive-In and Fly-In Theatre’ in Asbury Park, New Jersey, waar 500 auto’s en 50 vliegtuigen een film konden kijken. Er werd een landingsbaan aangelegd waar de vliegtuigen konden landen en naar de achterste rijen konden taxiën. De ‘Circle Autoscope Drive-In’ in Albuquerque had zelfs een scherm per parkeerplaats. De grootste drive-in was Johnny’s All Weather Drive-In in Copiague, New York. Er was plek voor 2.500 auto’s en 1.200 zittende toeschouwers in een geklimatiseerde ruimte met onder andere een restaurant. Er was zelfs een kinderboerderij.
Eind jaren 60 werden de drive-ins vaak alleen nog bezocht door jonge stelletjes die de privacy wel konden waarderen. In de volksmond werden het ‘passion pits’ genoemd. Deze tienercultuur is vereeuwigd in films als American Graffiti en Grease. In de jaren 70 waren het vooral kabel-tv en videorecorders die de mensen weghielden. De normale bioscopen werden ook steeds groter: meer stoelen, meer comfort door onder andere airco en vooral meer en grotere schermen. Het tonen van de grote films was ook een probleem. Een normale bioscoop kon een nieuwe grote film meerdere keren per dag tonen en niet alleen in het donker. Hierdoor waren de drive-ins aangewezen op B-films en seksfilms. Door deze seksfilms konden veel drive-ins nog jaren overleven. Naast deze seksfilms werden er overdag ook evenementen georganiseerd, zoals rommelmarkten en kerkdiensten.
Shankweiler begon in 1982 met uitzendingen via AM. De speakers bleven nog wel in gebruik. In 1986 schakelden zij als eerste over op FM-stereogeluid. In 1990 waren er nog steeds 910 actief in gebruik. Tegenwoordig zijn het er ongeveer 400.
De redenen voor het bijna verdwijnen van de drive-ins waren legio; de grootste waren de opkomst van de televisie in het eigen huis en de waarde van de grond zelf. De drive-ins werden vaak buiten de steden aangelegd. Door het groeien van de steden was er grond nodig en de verkoop ervan bracht geld in het laatje. Ook de opvolging van de uitbater was een probleem. Het waren vaak familiebedrijfjes waarvan de kinderen geen interesse hadden in het overnemen van de drive-in. Het einde van de babyboom zou ook hebben meegespeeld, alsmede de invoering van de zomertijd, waardoor ouders vonden dat de eerste film om 22:00 te laat begon voor de kleintjes.
In recentere tijden speelde ook de verplichte overstap van 35mm-film naar digitale projectie een grote rol. Voor veel kleine, onafhankelijk gerunde drive-ins waren de kosten van nieuwe digitale projectoren simpelweg te hoog. Rond 2010 gingen daardoor alsnog veel overgebleven drive-ins failliet.
Gelukkig is er geen einde gekomen aan de drive-in. Integendeel. Er worden weer nieuwe complexen geopend, oude worden weer in gebruik genomen en gemoderniseerd met nieuwe schermen en FM-radiostations. Door de nieuwe, dure technieken is het ook mogelijk de nieuwste films te tonen. Richard Hollingshead zou trots zijn.
![]() De eerste drive-in opent in 1933 | ![]() De eerste klanten van de eerste drive-in | ![]() Begin jaren 50 gaan de zaken goed |
|---|---|---|
![]() De bijnaam van de theatres wordt al snel de 'passion pit' | ![]() Om meer klanten te trekken worden er kerkdiensten gehouden als het niet donker is | ![]() San Francisco 1948 |
![]() San Francisco 1948 | ![]() New York drive-in publiek | ![]() L.A. 1949 |
![]() L.A. 1949 | ![]() Kallet Drive-In in 1946, helemaal nieuw! | ![]() South Bend, Indiana in de 50s |
![]() In je cabrio naar de film, ultiem! | ![]() Drive-in kerkdienst in Massachusetss in 1951 | ![]() Chicago 1951 |
![]() Chicago 1951 | ![]() Chicago 1951 | ![]() Chicago 1951 |
![]() De 'Fly-In and Drive-In theatre' ingang | ![]() Flyer voor de 'grand opening' van weer een nieuwe drive-in | ![]() Ballantyne advertentie uit 1949 |
![]() Ballantyne advertentie uit 1955 | ![]() Jaren 50 | ![]() Wachten op betere tijden. Ze lijken te komen! |
![]() |
In de afgelopen jaren ben ik vijf maal naar een drive-in film in Nederland geweest. Het voormalige Caddy's Diner in Purmerend verzorgde enkele malen een drive-in avond met BBQ. Ik ben er twee maal geweest, 1 maal met mijn 1962 Cadillac en 1 maal met mijn 1958 Cadillac. Dit was in 2001 en 2003. In 2013 was er een drive-in avond bij het toen nieuwe evenement Feel The 50's. Daar waren wij ook bij, helaas met de moderne auto, maar het jaar erna konden we met de Pontiac. Ook was er dat jaar een film bij Starlight in Horn. Films waren o.a. King Creole, Rock Around the Clock, The wild one en Christine.
![]() Feel the 50's - Venlo - 2014 - King Creole | ![]() Feel the 50's - Venlo - 2014 - King Creole | ![]() Feel the 50's - Venlo - 2014 - King Creole |
|---|---|---|
![]() Feel the 50's - Venlo - 2014 - King Creole | ![]() Feel the 50's - Venlo - 2013 - Rock around the clock | ![]() Feel the 50's - Venlo - 2013 - Rock around the clock |
![]() Feel the 50's - Venlo - 2013 - Rock around the clock | ![]() Cruise & Drive In Event - Horn - 2014 - Christine | ![]() Cruise & Drive In Event - Horn - 2014 - Christine |
![]() Caddy's Diner Drive In - 2003 | ![]() Caddy's Diner Drive In - 2003 | ![]() Caddy's Diner Drive In - 2003 |
![]() Caddy's Diner Drive In - 2003 | ![]() Caddy's Diner Drive In - 2001 - The wild one | ![]() Caddy's Diner Drive In - 2001 - The wild one |









































